Rolety, bramy, wentylacja, wideodomofon, o czym pamiętać? Część 3

W tym artykule omówię

• Pozycja pracy, uzależniona od rodzaju łożysk zamontowanych w wentylatorze. Łożyska kulkowe są droższym rozwiązaniem lecz w większości przypadków umożliwiają zamontowanie wentylatora w suficie oraz na ścianie (praca w pionie i w poziomie). Łożyska ślizgowe, najczęściej narzucają poziomą pracę wentylatora czyli można go zamontować tylko na ścianie.

Warto spojrzeć na temat od strony ułożenia przewodów elektrycznych zagadnienie jest o tyle ważne, że narzuca konieczność doprowadzenia przewodów (rzecz oczywista) oraz zmusza odpowiedzialnego instalatora do zastanowienia się jak zostanie do instalacji podłączony wentylator?

• Czy przewody zostaną wpięte bezpośrednio w wentylator (w którym miejscu wentylator ma miejsce na wprowadzenie przewodów)
• Czy do wybranego modelu wentylatora da się podłączyć przewody wyprowadzone przez elektryka (np. YDYp żo 3×1,5 mm² lub YDYp żo 4×1,5 mm²)? Czy żyła żo w wentylatorze łazienkowym jest obowiązkowa? Może warto przewidzieć puszkę łączeniową z której do wentylatora poprowadzony zostanie przewód w postaci linki np. 2×0,75 mm² lub 2×0,5 mm²? W jakim miejscu umieścić puszkę z uwzględnieniem wykończenia np. łazienki (czy puszka nie zostanie zakryta kafelkami)?

Zobacz, na poniższych przykładach, w którym miejscu producent przewidział miejsce na wprowadzenie przewodu do wentylatora oraz gdzie go podłączyć?

Seria S	Seria QUIET
Seria KLIQ	Seria MATIC
Seria PF	Porównanie informacji z instrukcji montażu

Jak sterować wentylatorem czyli jak ma być włączany i wyłączny wentylator?

To Twój dom i Ty będziesz w nim mieszkał. Często popełnianym błędem jest określenie instalatorowi: tu ma być wentylator. Instalator zrobi według własnego pomysłu, i ciężko mieć do niego o to pretensje.

Najczęściej spotykane metody sterowania wentylatorami np. w łazience.

Klawiszem

Wentylator ma dedykowany łącznik którym włącza i wyłącza się wentylator (podobnie jak światło).

Po wykryciu wilgoci

W wentylatorze zabudowany jest czujnik wilgoci. Jeśli w pomieszczeniu wilgotność zbyt mocno wzrośnie (przeważnie możliwa jest regulacja w zakresie 60 – 90 % wilgotności względnej) wentylator uruchamia się automatycznie do czasu, aż poziom wilgoci spadnie poniżej ustawionego.

Łącznikiem sznurkowym

Wentylator ma w sobie wbudowany łącznik sznurkowy lub łańcuszkowy za pomocą którego włącza i wyłącza wentylator.
Po wykryciu wilgoci, ma działać do czasu gdy wilgotność nie spadnie do wymaganego poziomu. Najczęściej wentylator ma wbudowany czujnik wilgoci (można też zastosować zewnętrzny czujnik), ale należy przewidzieć miejsce zamontowania czujnika oraz oprzewodowanie pomiędzy czujnikiem a wentylatorem.

Po wykryciu ruchu

na określony czas. Najczęściej wentylator ma wbudowany czujnik ruchu. Po wykryciu ruchu wentylator załącza się na zaprogramowany czas.
Decydując się na to rozwiązanie należy uwzględnić miejsce zamontowania wentylatora co ma bezpośredni wpływ na obszar działania czujnika ruchu (obszary detekcji mogą się różnić).

Warto zastanowić się czy nie podłączyć zwykłego wentylatora (bez czujnika ruchu) do zewnętrznego czujnika ruchu umieszczonego w dogodnym dla NAS miejscu i monitorującym interesujący Cię obszar. Różnorodność czujników jest ogromna szczegółowo temat omówię w osobnym artykule. Niezależnie od wybranego czujnika należy przygotować instalację elektryczna która umożliwi podłączenie czujnika ruchu i wentylatora.

Czasowo, według harmonogramu

Wentylator ma wbudowany timer opóźniający wyłączenie np. w zakresie od 2 do 30 minut. Użytkownik sam ustawia z jakim opóźnieniem wentylator ma się wyłączyć.  Można również podłączyć wentylator do zewnętrznego programatora, który umożliwia włączanie i wyłączanie wentylatora według zaprogramowanych nastaw.

Przykład

W dni robocze godzinie 8:00 w domu nikogo nie ma, wszyscy wyszli do szkoły, do pracy. Warto aby łazienka i WC zostało dobrze przewentylowane w celu usunięcia wilgoci. Wentylator ma działać przez godzinę. Podobna sytuacja występuje wieczorem gdzie po wieczornej toalecie domownicy udają się na spoczynek. Na podstawie zwyczajów domowników można ustawić aby wentylator włączał się o godzinie 00:00 i pracował do godziny 1:25.

Możliwości programowania zależą od użytego programatora.

Wentylator ma uruchamiać się automatycznie np. po zapaleniu w WC światła

a po zgaszeniu światła wentylator ma działać przez zaprogramowany czas (podtrzymanie).
Na rynku są dostępne wentylatory z wbudowaną funkcją podtrzymania. Taki wentylator podłącza się do instalacji elektrycznej połączonej z oświetleniem. Włączenie światła powoduje uruchomienie wentylatora. Wentylator będzie działał przez cały czas gdy światło jest włączone. Po wyłączeniu światła wentylator będzie działał nadal przez zaprogramowany czas.

Schematy połączeń

W zależności od funkcji jakie posiada wentylator, oraz od tego w jaki sposób chcesz nim sterować, należy w różny sposób przygotować oprzewodowanie. Zobacz poniższe schematy.

Podsumowanie

Omówiłem najczęściej spotykane funkcje wentylatorów stosowanych w domach. Na rynku dostępne są wentylatory z różnymi rozbudowanymi funkcjami np. sterowanie z pilota, dekoracyjne podświetlenie podczas pracy, z automatyczna żaluzją itd. Często wentylatory mają wbudowanych kilka opcji takich jak czujnik wilgoci, czujnik ruchu, podtrzymanie.

Przykład funkcji wentylatorów serii Quiet:

Dla własnej wygody, wybierając wentylator zwrócić uwagę na hałas jaki towarzyszy pracy wentylatora.

dB(A)	Charakterystyka	Źródło hałasu
10	Prawie nic nie słychać	Cichy szelest liści
15	Ledwie słychać	Szelest liści
20		Szept człowieka z odległości 1 m
25	Cicho	Szept człowieka z odległości 1 m
30		Szept, tykanie ściennego zegara
35	Wystarczająco słychać	Przyciszona rozmowa
40		Zwykła rozmowa
45		Rozmowa o zwykłej głośności
50	Wyraźnie słychać	Rozmowa, maszyna do pisania
65	Głośno	Głośna rozmowa z odległości 1 m
75		Krzyk, śmiech
80	Bardzo głośno	Krzyk, dźwięk motocykla z tłumikiem
85		Głośny krzyk
90		Pociąg towarowy z odległości 7 m
95		Dźwięk przejeżdżającego metra

Źródło: na podstawie katalogu Vents Group

Temat związany z doborem wentylacji i rekuperatorami poruszę w osobnym artykule.

Domofon / Wideodomofon

Domofon, zwany również bramofonem. Służy do komunikacji głosowej pomiędzy kasetą bramofonową, a unifonem czyli słuchawką zamontowana wewnątrz pomieszczenia.

Wideodomofon, służy do komunikacji głosowej i jednostronnej komunikacji wizji (od stacji bramowej do monitora).

Ponieważ wiele zagadnień jest wspólnych dla domofonu i wiedeodomofonu omówię je razem.

Domofon jednorodzinny	Wideodomofon jednorodzinny

Domofony / wideodomofony możemy podzielić na:

• jednorodzinne,
• wielorodzinne,

lub ze względu na komunikację na:

• przewodowe,
• bezprzewodowe.

Ponieważ w serii artykułów omawiam szeroko pojętą instalację elektrotechniczną w domku jednorodzinnym w tym artykule skupię się na domofonach / wideodomofonach jednorodzinnych. Produkty te, można kupić w gotowych zestawach, lub można złożyć swój zestaw (w większości z użyciem tych samych produktów).

Zaletą samodzielnego złożenia zestawu jest możliwość dobrania elementów do swoich potrzeb

Od czego zacząć?

Decydując się na domofon / wideodomofon warto zastanowić się:

Gdzie montować unifon / monitor?

Czyli w ilu miejscach chcesz mieć możliwość odebrać rozmowę?

Unifon	Monitor

Przykład:

Jeśli w domku jednorodzinnym który składa się z piwnicy, parteru i piętra zamontujesz tylko jeden unifon / monitor, za każdym razem gdy będzie ktoś dzwonił będziesz zmuszony biec do unifonu / monitora. Może warto rozważyć montaż unifonu / monitora na każdym piętrze?

Czy w piwnicy również jest sens montować unifon / monitor?

W mojej ocenie TAK. W piwnicy często robi się spiżarnie, pralnie, lub warsztat. Czy wówczas warto biec z piwnicy na parter do dzwoniącego unifonu / monitora?

Można podejść do tematu ekonomicznie. Przewody rozprowadzić na każde piętro, natomiast w późniejszym etapie nie wszędzie musisz montować monitory / unifony. Przygotowane przewody dają Ci możliwość założenia unifonu lub monitora w późniejszym czasie.

Nie zapomnij o zewnętrznym garażu.
Jeśli masz garaż, warsztat w którym planujesz majsterkować, warto rozważyć czy nie zamontować tam słuchawki unifonu.

Ciekawostka

Czy wiesz, że część producentów wideodomofonów umożliwia założenie monitora lub unifonu?

Oznacza to, że w bramie możesz założyć kasetę bramową wyposażoną w kamerę (od wideodomofonu) natomiast w budynku możesz wszędzie założyć słuchawki unifonu. Takie rozwiązanie jest stosowane gdy z różnych powodów chcesz zrobić ekonomiczną instalację, którą w przyszłości będziesz mógł modyfikować wymieniając unifony (słuchawki) na monitory.

Przykład 1

Zobacz na przykładzie polskiego producenta Zamel. Do jednego panelu zewnętrznego można założyć całą serię monitorów. Poniżej przykład kilku wybranych produktów.  Mimo, że niektóre prawie nie różnią się wyglądem, mają różne funkcje – zobacz zestawienie.

Zewnętrzny panel wideo jednorodzinny czarny VO-811B ENT10000409
Wideomonitor z dotykowymi przyciskami 7 cali biały VP-819W ENT10000404	Wideomonitor z dotykowymi przyciskami 7 cali biały VP-829W ENT10000402	Wideomonitor z dotykowymi przyciskami 4,3 cala biały VP-817W ENT10000408	Wideomonitor z dotykowymi przyciskami 4,3 cala czarny VP-816B ENT10000405	Wideomonitor z dotykowym ekranem 7 cali czarny VP-809B ENT10000387
Porównanie cech i funkcji produktu

Przykład 2

Dla domku jednorodzinnego można złożyć zestaw w skład którego wchodzi kaseta bramowa z kamerą i szyfratorem, dwa monitory oraz słuchawka unifonu:

Zestaw wideodomofonowy bezsłuchawkowy, kolor 7” z szyfratorem, natynkowy, czarny, CRUX OR-VID-VP-1049/B
Wideo monitor bezsłuchawkowy 7cali LCD + zasilacz 15V DC otwieranie bramy VP OR-VID-VP-1009MV/B
Wideo unifon VP OR-VID-VP-1009UV

WAŻNE

Pytanie w ilu miejscach montować unifon / monitor jest jak najbardziej zasadne, ponieważ domofony / wideodomofony mają swoje ograniczenia np. tylko jeden unifon / monitor, lub dwa unifony / monitory.

Chcąc dołożyć kolejną (trzecią, czwartą) słuchawkę należy zastosować wzmacniacz, zasilacz itd. U większości producentów nie stanowi to problemu na etapie układania przewodów. Natomiast montaż dodatkowego wzmacniacza (w wykończonym domu) może okazać się kłopotliwy chociażby ze względu na wielkość i często modułową budowę wzmacniacza.

Część szczególnie najtańszych rozwiązań nie daje żadnej możliwości rozbudowy. Warto zwrócić na to uwagę przed zakupem domofonu / wideodomofonu.

Warto zastanowić się również czy unifon / monitor montować w ciągach komunikacyjnych np. przedpokój, czy może przy drzwiach wejściowych, lub w kuchni? W tym temacie nie ma uniwersalnej lokalizacji, warto przedyskutować lokalizację unifonów / monitorów z domownikami. To Wasz wybór.

Oprzewodowanie

W systemach domofonowych / wideodomofonowych (o ile producent nie zaleci inaczej) zalecane jest używanie przewodów i kabli telekomunikacyjnych.

• W ziemi należy używać kabli ziemnych, których konstrukcja zawiera dodatkową zaporę przeciwwilgociową np. salama-glossary-term" data-tooltip="Co oznacza skrót XzTKMXpw? XzTKMXpw to telekomunikacyjny (T), kabel (K) miejscowy (M) z wiązkami parowymi, o izolacji z polietylenu piankowego z cienką warstwą polietylenu jednolitego (Xp), w powłoce polietylenowej z zaporą przeciwwilgociową (Xz), wypełniony żelem (w). Przeznaczone do budowy tel">XzTKMXpw.
• Wewnątrz budynku należy używać przewodów np. YTKSY

Stosowanie skrętki komputerowej np. U/UTP, U/FTP jest błędem i w wielu przypadkach szczególnie przy większych odległościach może wprowadzać zakłócenia. Jest to spowodowane inną budową wewnętrzną przewodów i kabli oraz zachodzącymi w nich zjawiskami fizycznymi.

Ułożenie przewodów wnętrzowych w ziemi, z czasem powoduje gromadzenie się wilgoci wewnątrz przewodu co stopniowo pogarsza jakość prowadzonych rozmów.

Używanie przewodów ekranowanych również nie jest wskazane, ponieważ wymusza konieczność prawidłowego uziemienia ekranu. Brak uziemienia ekranu również może powodować zakłócenia w pracy urządzenia. Dodatkowo w przewodach ekranowanych występuje efekt pojemności który w wielu przypadkach również nie jest korzystny.

Więcej na temat przewodów i kabli znajdziesz w innym artykule. Zobacz >>

Zasilanie

Każde urządzenie elektryczne wymaga zasilania energią elektryczną. W zależności od producenta spotykamy różne rozwiązania i nie można przyjąć uniwersalnego zasilania.

Część producentów, zaleca poprowadzenie zasilania ELKTROZACZEPU osobnym przewodem ze względu na spadki napięcia i możliwość wystąpienia zakłóceń w momencie otwierania bramki.

Zasilanie kasety bramowej zazwyczaj odbywa się tym samym kablem jakim prowadzona jest komunikacja.

Niektórzy instalatorzy mogą w tym miejscu stwierdzić – a u mnie działa. Od kiedy montuję nie miałem takich problemów.

Gratulacje – oznacza to, że robisz na urządzeniach dobrego producenta, lub masz mało wymagających klientów, którzy zakłócenia traktują jako rzecz normalną i nie składają z tego powodu reklamacji.

Czy działa, czy nie zależy w dużej mierze od jakości wykonanej przez producenta elektroniki oraz od odległości (licząc po kablu) jakie występują na budowie. Jeżeli producent wykonał swoje urządzenia w sposób który ogranicza zakłócenia oraz uwzględnił występowanie spadków napięć np. urządzenie działa poprawnie w zakresie napięć od 6 – 17 V mimo, że w danych katalogowych podaje zasilanie 12 V ma margines bezpieczeństwa. W takiej instalacji przy większości budów spadki napięć nie powinny być uciążliwe.

Z różnymi zakłóceniami związanymi z domofonami i wideodomofonami spotykam się szczególnie w przypadkach gdy brama jest oddalona od budynku powyżej 30 metrów (licząc po kablu sporo więcej), oraz gdy na tym odcinku kable „domofonowe” są ułożone w ziemi razem z kablami zasilającymi np. automatykę bramy i poprowadzone są w jednej rurze osłonowej np. fi 70. 

Urządzenia bezprzewodowe

Urządzenia bezprzewodowe również wymagają zasilania. W większości przypadków można zasilić je przewodem / kablem podłączonym poprzez zasilacz do sieci 230 V. Niektóre rozwiązania mają zasilanie z wbudowanej baterii co wiąże się z koniecznością wymiany.

Określenie bezprzewodowe najczęściej odnosi się do sposobu komunikacji pomiędzy stacja bramową a unifonem / monitorem.

Część producentów w celu obniżenia kosztów jako monitor wykorzystuje urządzenia mobilne np. smartfon, tablet.
Rozmawiając o urządzeniach bezprzewodowych warto zastanowić się o czym mówimy? Czy urządzenia rozsyłają własna sieć np. radiową za pomocą której się komunikują? A może do komunikacji wykorzystują Wi-Fi? Jaką częstotliwość 2,4 GHz czy 5 GHz?

Warto zastanowić się czy bezprzewodowa sieć będzie działać dobrze, czy nie napotka przeszkód lub zakłóceń, które uniemożliwią korzystanie z zakupionych urządzeń. Sprawdź czy producent oferuje wzmacniacze, repeatery sygnału?

Jeśli nie co w przypadku gdy sygnał pomiędzy stacja bramową a odbiornikiem będzie zbyt słaby?

Korzystając z komunikacji Wi-Fi należy sprawdzić jakość sygnału (możesz to zrobić aplikacja w Twoim smarfonie np. Wifi Analyzer).

Popularne, najtańsze routery z funkcją Wi-Fi mogą okazać się zbyt słabe aby obsłużyć kilka smartfonów, laptopy, i wideodomofon. Może okazać się konieczność wymiany urządzeń lub dołożenie dodatkowych access point do Twojej domowej sieci Wi-Fi. Zagadnienia związane z siecią Wi-Fi poruszałem w innym artykule. Zobacz >>

O czym jeszcze warto pamiętać?

Zwróć uwagę jakie funkcje dodatkowe ma domofon / wideodomofon. W domku jednorodzinnym najczęściej przydają się:

• możliwość otworzenia bramki i bramy wjazdowej osobnymi przyciskami,
• możliwość otwierania furtki za pomocą wbudowanej w stację bramową:
  • klawiatury numerycznej
  • karty zbliżeniowej
• możliwość przekierowania rozmowy na telefon komórkowy (osoba dzwoniąca nie wie czy jesteśmy w domu czy nie).
• Możliwość regulacji głośności dzwonka w wybranym unifonie / monitorze (szczególnie przydatna funkcja jeśli w domu są małe dzieci lub osoby starsze).
• Funkcja interkomu (możliwość prowadzenia wewnętrznych rozmów pomiędzy unifonami / monitorami).

Dotyczy tylko wideodomofonu

• możliwość robienia i przechowywania zdjęć osobom dzwoniącym
• możliwość podłączenia zewnętrznej kamery wraz z możliwością przełączania obrazu (zewnętrzna kamera może obejmować inny obszar).
• Możliwość regulowania pola widzenia kamery (funkcja szczególnie przydatna do korekty w trakcie użytkowania gdzie korekta pola widzenia kamery wiąże się z koniecznością zmiany mocowania obudowy). Zagadnienie przedstawia poniższa grafika.
• Akcesoria dodatkowe np. daszki, podstawki montażowe.
• Czy kamera jest kolorowa, czarno-biała i jak zachowuje się po zapadnięciu zmroku? Zagadnienia związane z kamerami zostały omówione w artykule dotyczącym monitoringu. Zobacz >>

Podsumowanie

Na etapie układania przewodów nie wiesz jeszcze jaki domofon / wideodomofon będzie zamontowany? To nic.

• Rozplanuj gdzie mają znajdować się unifony / monitory.
• Do każdego przewidywanego monitora / unifonu doprowadź zasilanie 230 V tak aby można było podłączyć monitor (połączenie można zrobić np. w puszce za monitorem).
• Wyznacz punkt centralny w którym zostaną zamontowane wzmacniacze, zasilacze itp.
• Do punktu centralnego doprowadź rurki w które w przyszłości wciągnięte zostaną przewody. Unikaj zbyt dużej ilości zakrętów lub długich odcinków. Rób puszki rewizyjne które ułatwią wprowadzenie przewodów do rurek.
• Z punktu centralnego do stacji bramowej warto położyć karbowaną rurę osłonową np. fi 50 mm

O czym jeszcze nie pomyślałem?

Czasami w domku jednorodzinnym do jednego monitora warto zamontować dwie lub trzy stacje bramowe. Jest to korzystne jeśli domek ma tylną bramkę, lub gdy chcemy na bramce założyć stację bramową dla gości, którzy przyjdą pieszo, natomiast dla zmotoryzowanych gości założyć słupek, który pozwoli naszym gościom skorzystać z wideodomofonu bez wysiadania z samochodu.

Z życia praktyka 😉

W przypadku domofonów i wideodomofonów w domku jednorodzinnym najbardziej przydaje się umieszczony na zewnątrz budynku dodatkowy przycisk otwierający bramkę.
Chodząc koło domu, jeśli będziesz chciał na chwilę wyjść przed bramkę pogadać z sąsiadem, musisz iść po klucz od bramki, lub iść do najbliższego unifonu / monitora aby otworzyć sąsiadowi bramkę. Zresztą sam sobie będziesz mógł otworzyć bramkę tylko jeśli masz zamontowany elektrozaczep z pamięcią (szerzej o elektrozaczepach w artykule Elektrozaczep – poradnik doboru).

Jeśli masz podstawowy elektrozaczep (bez pamięci) dodatkowy przycisk (może być podłączony pod przekaźnik czasowy) umożliwia po naciśnięciu natychmiastowe otworzenie bramki lub uruchomienie elektrozaczepu po czasie ustawionym na przekaźniku czasowym.

Przycisk powinien być tak umieszczony, aby nie był dostępny dla osób postronnych (z zewnątrz), ale na tyle blisko aby domownicy nie mieli trudności z jego naciśnięciem.

Temat domofonów i wideodomofonów szczegółowo omówię w osobnym artykule.

Elementy Inteligentnego Domu

Omówić elementy instalacji Inteligentnego Budynku jest niezmiernie trudno, ponieważ wszystko zależy od wybranych przez Ciebie funkcjonalności.

Szerzej omówiłem to w artykule: Inteligentny Dom, jaki system wybrać. Na pewno, każdy dobrze wykonany system system IB będzie zawierał wszystkie elementy omówione w artykule: Ile za elektryka, czyli za co płacisz elektrykowi?  oraz większość zagadnień omówionych w tym artykule i artykule: O czym pamiętać w instalacji elektrycznej? Część 1 oraz artykule Monitoring, alarm, kontrola dostępu czyli o czym pamiętać? Część 2

Zagadnienia omówione w tych artykułach, często będą mocno rozbudowane.

W najprostszej wersji system Inteligentnego Budynku to DOBRZE WYKONANA tradycyjna instalacja elektryczna (omówiona w dwóch przytoczonych artykułach) zawierająca elementy automatyki (zostaną omówione w kolejnych artykułach).

Osobom budującym dom polecam artykuły:

Inteligentny budynek, ile kosztuje?
Inteligentny Dom, jaki system wybrać?
Ile za elektryka, czyli za co płacisz elektrykowi?
O czym pamiętać w instalacji elektrycznej? Część 1
Monitoring, alarm, kontrola dostępu czyli o czym pamiętać? Część 2
Po co mi umowa?

A Ty co sądzisz w tym temacie? Zamieść swój komentarz.

Udostępniaj LEGALNIE! Czyli jak? Zobacz >>